Шоқан Уәлиханов

Пәні: қазақ тілі

Мектеп: № 3 ЖОББМ, г. Жезказган

Мұғалімнің аты-жөні: Альмишева Ляззат Шайзаевна

Сынып: 9

Қатыспаған оқушылар саны: ______________________                                                      Қатысқан оқушылар саны: ________________________

 

Сабақ тақырыбы: Шоқан Уәлиханов
Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме) Білімділік: Ш. Уәлиханов, тұңғыш ғалымның өмір — жолынан туралы мәлімет беру, оқушылардың Шоқан жайлы білімдерін толықтыру, Шоқанның суретшілік өнері жайлы мәлімет беру
Тәрбиелік: ұлы Отандастарды мақтан тұтып, қастерлеу
Дамытушылық:  сөздердің мағынасын, қолдану аясын жете білуменен байланысты оқушылардың мүмкіндігін дамыту, шығармашылық қабілеттерін арттыру, оқушыллардың сауаттылығын арттыру, сөздік қорын молайту, дүниетанымын кеңейту
Сабақтың мақсаттары: Барлығы: Ш. Уәлиханов, тұңғыш ғалымның өмір — жолынан туралы мәлімет алады, Шоқанның суретшілік өнері жайлы мәлімет алады, ұлы Отандастарды мақтан тұтады, қастерлейді, сөздердің мағынасын, қолдану аясын жете біледі, сөздік қорын молаяды, дүниетанымын кеңейеді
Көбі: Ш. Уәлиханов, тұңғыш ғалымның өмір — жолынан туралы мәлімет алады, Шоқанның суретшілік өнері жайлы мәлімет алады, ұлы Отандастарды мақтан тұтады, қастерлейді, сөздік қорын молаяды, дүниетанымын кеңейеді, Шоқан туралы қосымша мәлімет жинайды
Кейбірі: Ш. Уәлиханов, тұңғыш ғалымның өмір — жолынан туралы мәлімет алады, Шоқанның суретшілік өнері жайлы мәлімет алады, ұлы Отандастарды мақтан тұтады, қастерлейді, Шоқан туралы эссе, реферат, шығарма жазады
Күтілетін нәтижелер: Тақырыпқа қатысты жаңа сөздерді толық меңгереді, мәтіннің мазмұнын түсінеді, өз ойын дәлелдеп жеткізеді
Жаңа сөздер: еркелетіп қойған аты, парасатты, әжесінің байырында, хат тану, құйрықты жұлдыз
Сабақта қолданылатын материалдар: Интерактивті тақта, плакаттар, маркерлер, карточкалар, стикерлер, смайликтер
Оқыту әдістері: «Шаттық шеңбері» әдісі, «Смотри-закрой-скажи-напиши-проверь» тәсілі, Стратегия: «Визуальные изображения. Работа с фотографиями», Стратегия: “Своя игра”, Стартегия: «Последние 5 минут»
Дереккөздері: Әдістемелік құрал, дидактикалық материалдар, сөздік.

 

Тапсырмалар :

Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс-әрекеті:

 

              Тапсырма      Мұғалімнің іс-әрекеті Оқушының іс-әрекеті
Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу Метод: «На что похоже настроение?»

Игра проводится в кругу. Участники игры по очереди говорят, на какое время года, природное явление, погоду похоже их сегодняшнее настроение.

Начать лучше ведущему: «Мое настроение похоже на белое пушистое облачко в спокойном голубом небе, а твое?»

Упражнение проводится по кругу.

— Топқа бөлу. /Оқушыларды геометриялық фигуралар арқылы топқа бөлу/

Топтың ережесін қайталау:

1.Тыңдай білейік.

2. Біреу сөйлегенде, оның сөзін бөлмейік!

3. Басқалардың пікірлерін сыйлайық!

4. Жеке бастың қасиеттері сыналмай, тек пікірлері ғана сыналады.

5. Әрбір қатысушы өз пікірін келтіруі керек.

6. Мәселе жеңіске жетуде емес, басқалардың пікірін тыңдай білу.

7. Бірлесе жұмыс істеуге ұмтылайық!

8. Жанжалдарды болдырмауға ұмтылайық!

Топтар бір-біріне сәттілік тілейді: топтар ашық хатты оқып, бір-біріне жақсы тілек айтады.

— Балалар, сонымен бүгін біздің сабақтың тақырыбын кім айтады? /Оқушылар сабақтың тақырыбын айтады/.

Оқушылар өздеріне сабақтың мақсатын қояды:

І топ: 1-2 оқушы өздеріне қойған сабақтың мақсатын айтады;

ІІ топ: 1-2 оқушы өздеріне қойған сабақтың мақсатын айтады;

ІІІ топ: 1-2 оқушы өздеріне қойған сабақтың мақсатын айтады

Оқушылар мұғаліммен сәлемдеседі, өздерінің көніл-күйлері туралы айтады.

Топқа бөлінеді, топтың ережесін еске түсіреді

Өткен сабақты тексеру Үй жұмысын тексеру: Метод использования фотографий. «Қазақ тілін зерттеген ғалымдар». /Оқушылар жазған мәліметтерді оқиды/.

Василий Васильевич Радлов

В.В.Радлов-есімі әлемге әйгілі түрколог, Шығысты зерттеуші ғалым. Ол Берлинде туған. Ол жыл бойы Сібір, Алтай, Қырым, Түркістанды аралап, андағы халықтардың мұраларын жинайды. В. Томсен біргі Орхон-Енисей жазуын оқыды. Нәтижесінде он бір томдық «Түркі тайпалы халықтардың әдебиет үлгілері» атты еңбегі жарияланды, төрт томдық «Түркі тілінің сөздігі» құрастырылды.

Василий Владимирович Бартольд

Академик В.В.Бартольд шығыстану ғылымының аса көрнекті өкілі, әйгілі тарихшы. Ол Орталық Азия мен Орта Азия тарихын зерттеп, аса құнды еңбектер жазған. Түрік-Моңғол көне елдері мен тайпаларының тарихын зерттеген. «Жетісу тарихының шежіресі» атты еңбегі бар.

Сауранбаев Нығмет Тінәліұлы

Н.Т.Сауранбаев-түрколог, филология ғылымының докторы, профессор. Әдеби тілдің тарихы жөнінде құнды-құнды еңбектер жазды. «Қазақ әдеби тілінің дамуындағы Абайдың рөлі», «Қазақ тілінің жасалуы туралы» тағы да басқалары.

Ғубайдолла Айдаров

Ғұбайдолла Айдаров-ғалым, профессор, филология ғылымының докторы, 250-ден астам ғылыми — зерттеу еңбектер, оның ішінде 10 монография жоғарғы оқу орындарының студенттеріне арналған оқулықтар жазған. Оның еңбектері, негізінен, түркі жазба ескерткіштерін зерттеуге арналған.

Бағалалу: оқушылар кесте бойынша өздерін бағалайды. /Кесте таратып беріледі/.

Оқылым. Айтылым. Ғалымдар туралы мәліметтерді оқиды
Қызығушылықты ояту Сөздікпен жұмыс: «Смотри-закрой-скажи-напиши-проверь»

1. Сөздерге мұқият қара;

2. Бір неше рет қайтала;

4. Сөздік дәптеріне жаз;

5. Өзіңді тексер;

еркелетіп қойған аты-уменьшительно-ласкательное имя

парасатты-смышленный

әжесінің байырында-у бабушки

хат тану-обучиться грамоте

құйрықты жұлдыз-комета, метеор

/Топтар кесте бойынша өз — өздерін бағалайды/

Жазылым. Жаңа сөздерді жазады, өздерің бағалайды
Мағынаны тану Топпен жұмыс: Мәтінмен жұмыс: Стратегия: «Своя игра»

І топ: Мәтінді мәнерлеп оқу, аудару

«Шоқан Уәлиханов»

Шоқан (Мұхаммедханафия) Уәлиханов — қазақтаң шыққан ең бірінші ғалым, саяхатшы және зерттеуші. Шоқан 1835 жылы Көкшетау облысының Сырымбет деген  жерінде туған. «Шоқан» деген ат-әке-шешесінің еркелетіп қойған аты. Ақылды, парасатты Шоқан әжесінің бауырында өсті. Ол ерте хат таныды. Шоқан Уәлиханов 12 жасында Омбыдағы кадет корпусына түсті. Мұғалімдер Шоқанды 14-15 жасында болашақ ғалым, зерттеуші деп атады.

ІІ топ: мәтінді мәнерлеп оқу, аудару

Ыстыққөл аймағында болып, қырғыз, үйғыр, дүнген, қытай халықтарының тарихын, өмірін зерттеді. Оның «Іле өлкесінің георгафиялық очеркі», «Жоңғария очерктері», «Қырғыздар туралы жазбалар», «Ыстықкөл сапарының күнделігі» т.б. зерттеулері бар.  Шоқан 22 жасында Орыс георгафия қоғамына мүше болып сайланды. Үлкен ғалым атанды. Ол орыс халқының ғалымдары  П.П.Семенов Тян-Шанскиймен, Ф.М.Достоевскиймен дос болды. Потанин оны «Шығыстың құйрықты жұлдызы» — деп атады.

ІІІ топ: мәтінді мәнерлеп оқу, аудару

1864 жылы Шоқан Әулиеатаға келеді. Содан Верный қаласына, кейінірек Тезек төренің ауылына барып тоқтайды. Сонда үйленіп, тұрып қалады. Шоқан 1865 жылдың сәуір айында қайтыс болды. Оның сүйегі Алтын Емел тауының бауырындағы Көшен -Тоған деген жерге қойылады.

/Топтар кесте бойынша бір — бірін бағалайды/:

Оқылым. Айтылым. Жазылым. Мәтінді мәнерлеп оқиды, аударады, кесте бойынша бір — бірін бағалайды
Танымдық сәт: Сен білесің бе? Познавательная минутка: А знаешь ли ты?
Генеалогическое древо Шоқана Уәлиханова. Родословное древо Шоқана Уәлиханова.
Тыңдалым. Оқушылар қосымша мәліметті тыңдайды
Топпен жұмыс. Совместное обучение: Талантливые и одаренные. Деңгейлік тапсырмалар.

І топ: мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіз. (Работа с постером)

1. Шоқан Уәлиханов кім?

2. Ол қай жерде, қашан туды?

3. Шоқанды кім тәрбиеледі?

4. Ол қандай шығармалар жазды?

5. Шоқан Уәлиханов кім болып сайланды?

ІІ топ:  Берілген сөздерді орыс және ағылшын тіліне аударып, орыс, қазақ, ағылшын тілінде сөйлемдер құрастыру

тұңғыш ғалым — fizst scientist

саяхатшы — travels

ақылды — clever

зерттеуші — explorer

Алтын – Емел — Altyn Emel

Ыстықкөл аймағы — region Issukkol

Шоқан Уәлиханов — қазақ халқының тұңғыш ғалымы. Чокан Валиханов — первый казахский ученый. Шоқан Уәлиханов — зерттеуші, саяхатшы құнды-құнды еңбектер қалдырды. Шығыстың құйрықты жұлдызы Шоқан Уәлиханов Алтын Емел тауының маңында жерленген.

ІІІ топ: Демеулік шылаулар туралы мәлімет беру (ереже)

Айтылым. Жазылым. Мәтін бойынша сұрақ-жауап
Бекіту Стартегия: «Последние 5 минут»

1. Ш. Уәлиханов кім?

2. Ш. Уәлихановтың туған жері?

3. Оның қандай еңбектерін білеміз?

Айтылым. Сұрақ -жау  жауап
Үйге тапсырма Үй жұмысы: эссе: “Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов-тұңғыш ғалым”.

Эпиграф: «Шоқан Уәлиханов — шығыстың құйрықты жұлдызы». Г.Н.Потанин

 
Қосымша ақпарат
Рефлексия

Сабақ барысында оқу мақсатына қол жеткізілді ме? Оқу мақсатына қол жетпеудің себебі неде? Бүгін оқушылар не біліп, не үйренді? Сыныптағы психологиялық ахуал қандай болды? Жоспардан ауытқы болды ма? Себебі неде? Өзім жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? Уақыт тиімді пайдаланылды ма? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім? Неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңіздлі жазыңыз, сұрақтарға жауап беріңіз (сабақ жүйелі жоспарлағандықтан, сабақтың мақсаты мен оқу міндеттері орындалды.

Оқушылар мәтін мазмұнын түсінеді, сұрақтарға жауап береді, сөздікпен жұмыс жасайды. Сабақ жоғары деңгейде өтеді, өйткені оқу мақсаттары дұрыс таңдалды, уақытты тиімді пайдалану барысында саралау жұмыстары да орындалады).

Қорытынды бағалау:

Қандай екі нәрсе (оқытудың да, оқуды да ескеріңіз) табысты болды? Сабақтың ұнаған 2 түсін анықтап жазыңыз.

1:

2:

Қандай екі нәрсе сабақты (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз), жақсарта алды?

1:

2:

Сабақ барысында өзіңіздің көңіліңіз толмаған 2 әрекетті (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз) атаңыз.

1:

2:

Осы сабақ барысында келесі сабағымда сынып не жекелеген оқушының сапалы білім алуы үшін нені жетілдіруге болатынын білдім…